Giới thiệu sơ lược về Phố Lãn Ông (Phố Phúc Kiến)

trước gọi là , một phố cũ của Thăng Long xưa.  Sách Đại Nam thống nhất chí ( thế kỷ 19) có chép bán đồng; sách Chuyến đi chơi Bắc Kỳ của Trương Vĩnh Ký năm 1870 cũng nói đến phố đó bàn đồ đồng, đồ sắt. Đồng bán ở đây là đồng thỏi ngày xưa người Tàu từ mỏ Tụ Long ở biên giới về, đồng còn thấy bán cả ở phố Hàng Ngang; ở gần chợ Đông Thành có khu thợ thủ công đồng sắt ở phía bên trái Cửa Đông./images/post/2015/07/01/03//phoLanOng1.JPG

Phố này có tên là phố vì đó là khu vực cư ngụ được phép của Hoa kiều gốc tỉnh . Họ được tổ chức thành ” bang” và có nhà Hội quán ở số nhà 42. Hội quán chiếm một khu đất rộng; khi xây nhà Hội quán có xây thêm hai ngôi nhà gác ở hai bên ( số 40 và số 44) cho thuê lấy lợi tức cho hội.

Nguồn Internet

Số lượng người Hoa kiều Phúc Kiến ít hơn số người gốc tỉnh Quảng Đông; ở Hà Nội họ phần đông là chủ những hiệu buôn hàng thực phẩm, món hàng cung cấp chủ yếu cho nhà binh trong thành và cho người Âu ở các phố Tây, nên những cửa hàng thực phẩm của người Phúc Kiến phân tán đến các đầu đường phố gần trại lính và khu phố Tây.

Phố Phúc Kiến có một số gia đình người Minh Hương ( họ Vương); họ thờ Tổng Thái hậu ở trong nhà Hội quản, còn người Tàu Phúc Kiến dùng nhà Hội quản làm nơi hội họp. Người Việt Nam ở phố này cúng lễ riêng, hoặc theo về đình Đức Môn, hoặc theo về đình Xuân Yên.

Nguồn Internet

Phố Phúc Kiến dài một trăm tám mươi mét, có sáu mươi nhà bên phía bắc dãy số chẵn, bảy mốt nhà bên phía nam dãy số lẻ. Phố này mới được mở mang cho mãi tới năm 1920 chỗ đầu phố giáp Hàng Đường hãy còn vướng một ngôi nhà ra đến nửa lòng đường khiến xe tay xe bò khó qua lại, đó là bức tường của nhà ông lang Hoạch. Chỗ tường đó dán những tờ tuyên truyền của Nhà nước Bảo hộ dân chúng mua quốc trái. Sau bức tường đó được phá bỏ, đường phố rộng thêm.

Những năm 20 đầu thế kỷ nhà trong phố Phúc Kiến hầu hết là một tầng; dần dần lác đác có nhà hai tầng. Nhà làm theo kiến trúc cổ: nhà ngoài dài sáu, bảy mét, rồi đến sân giữa chung quanh che mái, có ao con ở chỗ phố Hàng Sơn. Ngôi nhà đầu tiên xây hai tầng ở phố Phúc Kiến là nhà số 53, trên gác để làm kho chứa thuốc để bán.

Phố Phúc Kiến có một nghề chính là buôn thuốc Bắc. Cửa hàng bán thuốc Bắc có từ sớm. Quang cảnh cửa hàng bán thuốc cũng giống như cửa hàng các phố khác; ban ngày những tấm cửa lùa hạ xuống kê trên mễ và bậu cửa, trên bày những thúng đựng các vị thuốc sống, những thứ quí thì đựng trong túi vải cất trong ngăn tủ gỗ kê sát tường, dưới nền nhà là dao cầu, thuyền tán dùng cho việc bào chế thuốc. Cửa hiệu có bán lẻ thuốc Bắc kèm theo thuốc Nam. Thuốc Nam có vỏ quýt, sa sâm, quế chi, hạt sen, bán hạ.

Những nhà buôn thuốc Bắc ở phố Phúc Kiến thời kỳ đầu là những người ở làng Đa Ngưu ( huyện Văn Giang- Hưng Yên), họ Phó. Cũng như ở các phố khác, nghề bán thuốc ở trong tay phụ nữ, con gái đều biết chữ nho, thuộc tên thuộc mặt tất cả các vị thuốc,   xem đơn cân thuốc thành thạo.

Nguồn Internet

Người làng Đa Ngưu vốn có nghề buôn bán thuốc sống đi rong; họ Phó ra lập nghiệp ở Hà Nội, buổi đầu cũng chỉ mới có dăm ba nhà, cửa hàng nhỏ. Thuốc buôn lại của các cửa hiệu lớn người Tàu bên phố Hàng Buồm, Hàng Bồ.

Nghề buôn thuốc Bắc cũng như đa số các hàng hoá khác phải nhập của Trung Quốc. Hoa kiều giữ độc quyền cho người đồng hương. Người Việt Nam chỉ buôn lại của họ, nếu giao dịch sòng phẳng được tin cẩn thì được cắt hàng chịu cuối năm mới phải thanh toán.

Nghề buôn thuốc Bắc tập trung ở phố Phúc Kiến vì người các tỉnh về Hà Nội cắt thuốc chủ yếu đều đến phố này hoặc phố Hàng Buồm và các cửa hàng nói chung đều có liên hệ họ hàng, hội phường với nhau, họ thống nhất giá cả và lấy lẫn hàng của nhau để bán đủ theo đơn cho khách mỗi khi trong nhà bất thần thiếu một số vị thuốc. Qua phố này người đi đường thấy ngay mùi thơm đặc biệt của các vị thuốc bào chế.

Vào những năm 1935- 1940, nghề buôn thuốc cao đơn hoàn tán sản xuất ở Chợ Lớn, Hương Cảng bán ở Hà Nội phát tài, mấy nhà buôn thuốc ở phố Phúc Kiến cũng làm cao đơn hoàn tán, nhờ trình bày đẹp và khéo quảng cáo nên hàng bán rất chạy, người các tỉnh địa phương về cắt khá đông, cạnh tranh được với hàng của người Tàu.

Người Tàu Phúc Kiến ở phố này không buôn bán thuốc sống mà chỉ làm đại lý bán thuốc cao đơn hoàn toán.

Đoạn ngắn đầu phía đông phố Phúc Kiến ( ) , từ ngã tư Chả Cá- Hàng Cân đến ngã tư Hàng Đường- Hàng Ngang, không có cửa hàng bán thuốc Bắc; ở đấy tập trung những cửa hàng bán hàng khô như ở bên đầu Hàng Cân: măng miến, mộc nhĩ, nấm hương, bột tẻ, bột nếp. Có mấy nhà sản xuất hương vòng ( Vạn Anh số 12). Hiệu Trường Thịnh ( số 14) bán chè. Nhà số 2 bán pháo sản xuất ở Bình Đà.

Trước năm 1945, phố Phúc Kiến có nhiều nhà giàu có, buôn bán thịnh vượng. Họ giàu nhờ về nghề buôn thuốc Bắc vì trong thời thuộc Pháp, việc dùng thuốc Tây chỉ phổ biến ở tầng lớp trí thức thành thị, còn đa số nhân dân nội ngoại thành vẫn quen dùng thuốc Đông y, uống thuốc Bắc thuốc Nam không tốn kém.

Cuối năm, từ sau ngày 23 tháng chạp Tết Ông Táo, các cửa hàng thuốc phố Phúc Kiến đã đóng cửa để sắm sửa chuẩn bị ăn tết, không bán hàng, trong khi ở những phố chung quanh lại nhộn nhịp hơn ngày thường vì tháng giáp Tết là tháng đắt hàng nhất.

Chiến sự năm 1946- 1947 nhiều nhà trong phố Phúc Kiến bị hư hại do đạn của quân Pháp. Khu bộ đội ta rút lui khỏi Liên khu 1 đã đốt cháy làm nghi binh, một số ít nhà bị đổ. Sau đó những đồ đạc trong những nhà vắng chủ bị những kẻ hôi của đem đi hết.

Trong thời kỳ tạm chiếm ( 1948- 1954) xuất hiện những ngôi nhà mới làm cao hai ba tầng bê tông cốt sắt .

Năm 1954 và sau cải tạo công thương 1958 nghề thuốc Bắc chỉ còn  vài cửa hiệu công tư hợp doanh, còn các nhà khác đều đóng cửa; tư nhân không được buôn bán riêng mà phải vào tổ hợp tác thày lang không được kê đơn kiếm tiền. Vậy mà phố Lãn Ông vẫn còn những người bán thuốc Bắc, họ ngồi ngoài vỉa hè, bày ít hàng mẫu trên mẹt, họ đón khách ngoại thành và các tỉnh về, nhận đơn mua hộ theo lối hàng xách tiêu thụ thuốc cho những nhà tích trữ thuốc ở phố Hàng Cá, ở mấy ngõ gần đấy. Họ trốn cải tạo và vẫn làm ăn khá giả vì người Việt Nam vẫn không thể không dùng thuốc Đông y.

Hai bên mặt phố Lãn Ông nhiều nhà đóng cửa, một số biến gian ngoài sát đường thành quán bán nước chè thuốc lá lẻ. Một độ ( vào khoảng năm 1958- 1965) người ta thấy những tờ giấy dán ngoài cửa rao bán đủ mọi thứ đồ gỗ, đồ sứ quý giá như sập tủ bàn ghế bằng trắc, mun, gụ làm ra đã lâu đời.

Hiện nay phố Lãn Ông rất nhộn nhịp với những cửa hiệu bán thuốc Bắc.

Nguồn Internet

Cùng Danh Mục:

Liên Quan Khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>